Ngày 12/02/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 05/2026/TT-BGDĐT (Thông tư 05) quy định chế độ làm việc đối với nhà giáo trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN). Thông tư được ban hành trong bối cảnh hệ thống GDNN thực hiện quản lý nhà nước thống nhất về giáo dục và đào tạo, đồng thời đẩy mạnh đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo gắn với thị trường lao động và chuyển đổi số.
Thông tư 05/2026/TT-BGDĐT thay thế các quy định trước đây tại Thông tư 07/2017/TT-BLĐTBXH ngày 10 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quy định về chế độ làm việc của nhà giáo giáo dục nghề nghiệp và nội dung sửa đổi liên quan tại Thông tư 28/2022/TT-BLĐTBXH ngày 28 tháng 12 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư quy định về tuyển dụng, sử dụng, bồi dưỡng và chế độ làm việc của nhà giáo giáo dục nghề nghiệp. So với các văn bản trước, Thông tư mới không chỉ điều chỉnh kỹ thuật về định mức giờ giảng, mà còn thể hiện cách tiếp cận toàn diện hơn về quản lý đối với đội ngũ nhà giáo trong GDNN - lĩnh vực có đặc thù vừa đào tạo, vừa thực hành, vừa gắn chặt với doanh nghiệp và sản xuất.
Ảnh minh họa. Nguồn: Báo Giáo dục & Thời đại.
Khung pháp lý được hoàn thiện, đồng bộ với hệ thống giáo dục
Về cấu trúc, Thông tư 05 quy định đầy đủ các nội dung: phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; thời giờ làm việc; định mức giờ giảng; nguyên tắc quy đổi các hoạt động chuyên môn ra giờ chuẩn; chế độ giảm định mức giờ giảng; trách nhiệm của cơ sở GDNN và tổ chức thực hiện.
Điểm đáng chú ý trước hết là sự thay đổi về cơ quan ban hành. Nếu như trước đây chế độ làm việc của nhà giáo GDNN được quy định trong hệ thống văn bản của ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, thì nay Thông tư được ban hành trong hệ thống văn bản quản lý thống nhất của ngành giáo dục. Điều này bảo đảm tính đồng bộ với các quy định chung về đội ngũ nhà giáo, về tự chủ cơ sở giáo dục, về quản trị nhà trường trong bối cảnh mới.
Sự điều chỉnh này không chỉ mang tính kỹ thuật pháp lý, mà còn tạo nền tảng để quản lý đội ngũ nhà giáo GDNN theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và gắn với chuẩn chất lượng đào tạo.
Thay đổi cách tiếp cận: từ “Quản lý giờ dạy” sang “Quản lý toàn bộ lao động nghề nghiệp”
Một trong những điểm mới quan trọng nhất của Thông tư 05 là làm rõ và mở rộng nội hàm “thời giờ làm việc” của nhà giáo GDNN.
Nếu như các quy định trước đây chủ yếu xoay quanh định mức giờ giảng trên lớp, thì Thông tư mới xác định rõ: lao động của nhà giáo GDNN không chỉ là giảng dạy lý thuyết mà bao gồm toàn bộ hoạt động chuyên môn phục vụ đào tạo nghề, như: Giảng dạy lý thuyết và thực hành; Hướng dẫn thực tập, thực hành tại doanh nghiệp; Xây dựng, cập nhật chương trình, giáo trình theo chuẩn đầu ra; Nghiên cứu khoa học ứng dụng, cải tiến kỹ thuật; Tham gia chuyển giao công nghệ, sản xuất - dịch vụ gắn đào tạo; Bồi dưỡng kỹ năng nghề, tham gia hội giảng, thi tay nghề; Bồi dưỡng chuyên môn, cập nhật công nghệ mới.
Việc ghi nhận đầy đủ các cấu phần này phản ánh đúng bản chất lao động của nhà giáo GDNN - vừa là nhà sư phạm, vừa là kỹ sư thực hành, vừa là người kết nối doanh nghiệp. Đây là bước chuyển từ tư duy “tính đủ giờ đứng lớp” sang quản lý tổng thể khối lượng lao động nghề nghiệp.
Chuẩn hóa cơ chế quy đổi giờ chuẩn - khắc phục vướng mắc kéo dài
Trong thực tiễn nhiều năm qua, việc quy đổi các hoạt động chuyên môn ra giờ chuẩn là nội dung thường phát sinh vướng mắc. Cùng một hoạt động (ví dụ: hướng dẫn thực tập tại doanh nghiệp, biên soạn giáo trình, tham gia nghiên cứu), nhưng mỗi cơ sở có cách vận dụng khác nhau, dẫn đến thiếu thống nhất, khó kiểm tra, giám sát. Thông tư 05 đã làm rõ: Nguyên tắc quy đổi giờ chuẩn; Căn cứ áp dụng; Giới hạn và điều kiện quy đổi; Trách nhiệm của cơ sở GDNN trong ban hành quy định cụ thể.
Việc chuẩn hóa này có ý nghĩa quan trọng ở ba khía cạnh:
Thứ nhất, bảo đảm công bằng giữa các nhà giáo trong cùng đơn vị và giữa các đơn vị khác nhau.
Thứ hai, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho thanh tra, kiểm tra, kiểm toán.
Thứ ba, ghi nhận đúng giá trị lao động của các hoạt động ngoài giờ giảng trực tiếp - vốn là phần việc chiếm tỷ trọng lớn trong GDNN.
Có thể coi đây là một trong những điều chỉnh kỹ thuật mang tính đột phá của Thông tư mới.
Điều chỉnh hợp lý cơ chế giảm định mức giờ giảng
Thông tư 05 tiếp tục kế thừa quy định giảm định mức giờ giảng đối với: Nhà giáo kiêm nhiệm công tác quản lý; Nhà giáo thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ; Nhà giáo thực hiện nhiệm vụ đặc thù theo phân công.
Tuy nhiên, điểm mới nằm ở chỗ quy định rõ hơn về điều kiện, phạm vi và nguyên tắc giảm định mức. Việc phân định rõ giữa nhiệm vụ quản lý và nhiệm vụ chuyên môn giúp tránh tình trạng: Vừa đảm nhiệm nhiều vị trí nhưng vẫn phải đảm bảo đủ định mức như giảng viên thuần túy; Hoặc ngược lại, giảm định mức thiếu căn cứ, thiếu minh bạch.
Cách tiếp cận mới giúp cân bằng giữa yêu cầu chuyên môn và yêu cầu quản lý, bảo đảm quyền lợi chính đáng của nhà giáo, đồng thời giữ vững kỷ cương trong phân công lao động.
Gắn chế độ làm việc với đào tạo gắn doanh nghiệp và nghiên cứu ứng dụng
Một điểm đáng chú ý là Thông tư 05 thể hiện rõ định hướng đào tạo gắn với doanh nghiệp và thị trường lao động.
Việc ghi nhận hoạt động hướng dẫn thực tập tại doanh nghiệp, tham gia sản xuất - dịch vụ, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong cấu phần thời giờ làm việc cho thấy chính sách đã theo kịp yêu cầu đổi mới GDNN; Vai trò của doanh nghiệp trong đào tạo được khẳng định rõ hơn; Nhà giáo được tạo điều kiện tham gia thực tiễn sản xuất để nâng cao kỹ năng nghề.
Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, bảo đảm người học có kỹ năng sát thực tế và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
Tăng cường trách nhiệm và tính giải trình của người đứng đầu
Thông tư 05 nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở GDNN trong xây dựng kế hoạch phân công giảng dạy; Quản lý, kiểm soát định mức; Công khai, minh bạch trong phân công nhiệm vụ và giải trình khi có chênh lệch hoặc vượt định mức.
So với trước đây, quy định mới yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị và trách nhiệm giải trình. Điều này phù hợp với xu hướng tăng cường tự chủ cơ sở GDNN, đồng thời đặt ra yêu cầu minh bạch và hiệu quả trong sử dụng đội ngũ nhà giáo.
Đánh giá tổng thể: Bước hoàn thiện chính sách theo hướng thực chất
Nhìn tổng thể, Thông tư 05/2026/TT-BGDĐT không thay đổi căn bản định mức giờ giảng, nhưng đã mở rộng và làm rõ nội hàm lao động sư phạm trong GDNN; Chuẩn hóa cơ chế quy đổi giờ chuẩn; Khắc phục các bất cập trong vận dụng thực tiễn; Tăng cường trách nhiệm quản trị; Đồng bộ với hệ thống văn bản của ngành giáo dục.
Việc ban hành Thông tư mới có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh GDNN đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng gắn đào tạo với doanh nghiệp, nâng cao kỹ năng thực hành, thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Đối với các cơ sở GDNN, Thông tư là căn cứ pháp lý để rà soát lại kế hoạch phân công giảng dạy, xây dựng quy định nội bộ về quy đổi giờ chuẩn, bảo đảm công khai, minh bạch và công bằng trong quản lý đội ngũ.
Đối với đội ngũ nhà giáo, Thông tư góp phần ghi nhận đầy đủ hơn khối lượng lao động thực tế, tạo động lực nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu ứng dụng.
Có thể khẳng định, Thông tư 05/2026/TT-BGDĐT là bước hoàn thiện cần thiết, kịp thời và sát thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và chất lượng giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn mới.
Xem chi tiết nội dung Thông tư 05 tại đây./.
