Quyết định số 131/QĐ-TTg ngày 19/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ về triển khai thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội nhằm tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo là chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam.
Cơ sở ban hành và ý nghĩa của Quyết định số 131/QĐ-TTg
Quyết định số 131/QĐ-TTg được ban hành nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của Đảng và Quốc hội, gắn với Nghị quyết số 248/2025/QH15 về phát triển giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới. Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý đồng bộ để triển khai các cơ chế, chính sách mang tính đột phá, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.
Một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết số 248/2025/QH15 là nâng cao chế độ, chính sách đối với đội ngũ nhà giáo và nhân viên ngành giáo dục. Theo đó, phụ cấp ưu đãi nghề được thực hiện theo lộ trình với mức tối thiểu 70% đối với giáo viên, 30% đối với nhân viên và 100% đối với giáo viên công tác tại vùng biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đồng thời, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học được tăng quyền tự chủ trong việc quyết định thu nhập tăng thêm cho đội ngũ nhà giáo, viên chức và người lao động từ các nguồn thu hợp pháp, góp phần tạo động lực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Đáng chú ý, cơ chế tuyển dụng, sử dụng và quản lý nhân lực ngành giáo dục cũng được đổi mới theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, bảo đảm linh hoạt và phù hợp thực tiễn. Cụ thể, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo được giao thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận, đồng thời thực hiện điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm và sắp xếp vị trí việc làm đối với đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân viên trong các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh, đặc biệt đối với các đơn vị liên quan từ hai địa bàn cấp xã trở lên. Bên cạnh đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cũng được trao quyền trong quản lý nhân sự thuộc phạm vi quản lý, bao gồm điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm và thay đổi vị trí việc làm, qua đó góp phần nâng cao tính chủ động, trách nhiệm và hiệu quả trong quản lý đội ngũ giáo dục ở cơ sở.
Song song với đó, chương trình giáo dục tiếp tục được đổi mới theo hướng thống nhất, hiện đại. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ quyết định một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026–2027; đồng thời đến năm 2030 hoàn thành việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh, ưu tiên các khu vực khó khăn. Các cơ sở giáo dục cũng được tăng cường hợp tác với các tổ chức khoa học - công nghệ, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, gắn giáo dục với thực tiễn.
Chính sách phát triển nguồn nhân lực trình độ cao tiếp tục được chú trọng thông qua việc hỗ trợ người học tiếp cận tín dụng ưu đãi để trang trải chi phí học tập, sinh hoạt; triển khai các chương trình đào tạo tiến sĩ trọng điểm quốc gia gắn với nhiệm vụ khoa học và công nghệ ưu tiên, trong đó nghiên cứu sinh được cấp học bổng và hỗ trợ kinh phí. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Về nguồn lực, Nhà nước bảo đảm chi tối thiểu 20% tổng chi ngân sách cho giáo dục và đào tạo, đồng thời ưu tiên đầu tư cho các vùng khó khăn, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền. Việc tổ chức triển khai được yêu cầu thực hiện đồng bộ, rõ trách nhiệm, bảo đảm hiệu quả, thực chất.
Tác động và kỳ vọng đối với ngành Giáo dục
Với các cơ chế, chính sách đột phá được ban hành tại Quyết định số 131/QĐ-TTg và Nghị quyết số 248/2025/QH15, ngành Giáo dục được kỳ vọng sẽ có những chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện trong thời gian tới.
Các chính sách về phát triển đội ngũ nhà giáo sẽ tạo động lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới. Việc bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, nhất là đối với vùng khó khăn, sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền, hướng tới phát triển giáo dục bao trùm, bền vững.
Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và đổi mới quản trị sẽ nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của toàn ngành. Các cơ chế, chính sách đồng bộ cũng tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục phát huy quyền tự chủ, chủ động đổi mới, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động và hội nhập quốc tế.
Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
Phát huy vai trò, trách nhiệm của toàn ngành trong triển khai thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội nhằm tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo
Để Quyết định số 131/QĐ-TTg thực sự đi vào cuộc sống, đòi hỏi sự vào cuộc tích cực, đồng bộ của toàn ngành Giáo dục. Mỗi cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên cần nâng cao nhận thức, phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động nghiên cứu, vận dụng các cơ chế, chính sách mới vào thực tiễn công tác.
Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng nội dung Quyết định; đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học, quản lý giáo dục; tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục.
Quyết định số 131/QĐ-TTg triển khai thi hành Nghị quyết số 248/2025/QH15 là nền tảng quan trọng, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển đột phá của giáo dục và đào tạo trong thời gian tới. Việc tổ chức triển khai hiệu quả Quyết định sẽ góp phần xây dựng nền giáo dục Việt Nam hiện đại, chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước..
Tìm hiểu thêm Quyết định số 131/QĐ-TTg tại đây; Nghị quyết số 248/2025/QH15 tại đây./.
